เกี่ยวกับโครงการวิจัย-ชาติพันธุ์นิพนธ์ “คนกับภัยพิบัติ”







วัตถุประสงค์

    1.เพื่อให้นักศึกษาฝึกฝนการทำวิจัย (การสร้างโจทย์วิจัย การเก็บข้อมูลภาคสนามและเอกสาร การใช้มโนทัศน์ และทฤษฎีในการตีความข้อมูล) โดยใช้สถานการณ์อุทกภัยในจังหวัดปทุมธานีเป็นพื้นที่ศึกษา
    2. เพื่อรวบรวมและสังเคราะห์ข้อมูลเกี่ยวกับชีวิตความเป็นอยู่ของคนปทุมธานี ลักษณะของภัยที่พวกเขาประสบ รวมทั้งเครื่องมือทางสังคมและวัฒนธรรมที่พวกเขาใช้ในการรับมือ และแก้ปัญหาอันเกิดจาก และเป็นผลข้างเคียงของอุทกภัย เพื่อให้เข้าใจสภาวะของ “ผู้ได้รับผลกระทบ” ในมิติต่างๆ
    3.เพื่อให้นักศึกษาตระหนักถึงความเปราะบางของสังคม (บรรทัดฐาน/ค่านิยม สถาบันทางสังคมต่างๆ และสภาพแวดล้อมทางกายภาพ) และคิดถึงการเผชิญหน้าและรับมือกับภัยพิบัติที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต

การสัมมนาเชิงปฏิบัติการ

โครงการวิจัยนี้เป็นการสัมมนาเชิงปฏิบัติการ กล่าวคือ เป็นการประสานการทำวิจัยเข้ากับการเรียนการสอนของ 3 วิชา เข้าด้วยกัน (ได้แก่ การวิจัยทางมานุษยวิทยา มานุษยวิทยาเมือง และมานุษยวิทยาการแพทย์) โดยเน้นบูรณาการกระบวนการวิจัย ดังนี้

    1. การบรรยาย มีทั้งการบรรยายรวมโดยนักวิชาการที่มีความเชี่ยวชาญ/ประสบการณ์การวิจัยชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากอุทกภัย และการบรรยายตามประเด็นเฉพาะของแต่ละชั้นเรียน
    2. การศึกษาภาคสนาม ส่งเสริมให้นักศึกษาดำเนินการศึกษาภาคสนามอย่างจริงจัง โดยให้นักศึกษากลุ่มละ 2 คน ช่วยกันเก็บข้อมูลภาคสนามในพื้นที่จังหวัดปทุมธานี ที่ได้รับผลกระทบจากอุทกภัย 2554
    3. การสังเคราะห์/วิเคราะห์ข้อมูล นักศึกษาจะต้องเข้าร่วมสัมมนาในชั้นเรียนภายหลังการเก็บข้อมูลภาคสนามทุกครั้ง เพื่อนำเสนอข้อมูล ความก้าวหน้าและ/หรือปัญหาในการเก็บข้อมูล เป็นการระดมความคิดเห็น รวมทั้งเรียนรู้มโนทัศน์ และทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้สามารถนำข้อเสนอแนะที่ได้ไปปรับปรุงการทำงานเป็นระยะ
    4. การเขียนรายงานการวิจัย นักศึกษาเรียบเรียงและนำเสนอผลการวิจัยในส่วนย่อยของแต่ละกลุ่ม ซึ่งสามารถนำมาเชื่อมโยงให้เห็นภาพใหญ่ของชุมชน ในมิติต่างๆ นำเสนอเป็นรายงานฉบับสมบูรณ์ในงานสัมมนาสรุปผลของโครงการวิจัยฯ

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

เนื่องจาก โครงการวิจัย-ชาติพันธุ์นิพนธ์ “คนกับภัยพิบัติ: กรณีศึกษาชาวจังหวัดปทุมธานีที่ได้รับผลกระทบจากอุทกภัย พ.ศ. 2554” เป็นการทำงานร่วมกันของอาจารย์และนักศึกษา โครงการวิจัยนี้จึงไม่เพียงก่อให้เกิดงานวิจัยที่จะเป็นประโยชน์ต่อวงการวิชาการและสาธารณชนโดยทั่วไป แต่ยังเป็นชุมชนวิจัยที่นักศึกษามีโอกาสร่วมทำวิจัย ได้เรียนรู้ และฝึกฝนทักษะในการทำวิจัยร่วมกับอาจารย์อย่างใกล้ชิด และเพราะอาจารย์แต่ละคนที่ร่วมอยู่ในโครงการ มีความรู้และความเชี่ยวชาญที่แตกต่างกัน

“คนกับภัยพิบัติ: กรณีศึกษา ชาวจังหวัดปทุมธานีที่ได้รับผลกระทบจากอุทกภัย พ.ศ. 2554” จึงน่าจะเป็นงานวิจัย-ชาติพันธุ์นิพนธ์ที่นำเสนอภาพชีวิตของผู้ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมใหญ่กลุ่มต่างๆ ในหลากหลายมิติ และยังจะมีคุณูปการอย่างสำคัญต่อการศึกษาภัยพิบัติในแง่มุมต่างๆ ตั้งแต่ในเชิงมโนทัศน์ และทฤษฎี (อาทิ การนิยาม “ภัยพิบัติ” จากมุมมองทางมานุษยวิทยาและสังคมวิทยา ผลกระทบของภัยพิบัติต่อสถาบันทางสังคม ความรู้/อำนาจกับการจัดการภัยพิบัติ ความเป็นชายขอบ/ใครคือคนชายขอบ-มุมมองจากการจัดการภัยพิบัติ ฯลฯ) รวมไปถึงข้อสังเกต/ข้อเสนอในเชิงวิธีวิทยา (อาทิ การเก็บข้อมูลภาคสนามในสภาวการณ์ “ไม่ปกติ” ความเป็นวัตถุวิสัยของข้อมูลและการตีความข้อมูล)